ماموگرافی در سینههای دارای پروتز یکی از موضوعات مهم در غربالگری سرطان پستان است که ممکن است برای بسیاری از بانوانی که عمل پروتز سینه انجام داده اند، پرسش برانگیز باشد. امروزه با افزایش انجام عملهای زیبایی یا بازسازی سینه، مراجعه کنندگان زیادی سؤال مشابهی دارند که «آیا با وجود پروتز میتوان ماموگرافی انجام داد؟ آیا دقت نتیجه کاهش پیدا میکند؟». واقعیت این است که داشتن پروتز سینه مانعی برای ماموگرافی نیست اما انجام صحیح آن نیاز به مهارت و روش خاص دارد. در ادامه، بهصورت ساده و قابلفهم، همهٔ نکات علمی دربارهٔ ماموگرافی و پروتز سینه را مرور میکنیم تا بدانید چگونه میتوان با خیال راحت غربالگری سرطان سینه را انجام داد.
آیا میتوان روی سینههای دارای پروتز ماموگرافی انجام داد؟
انجام ماموگرافی در سینههای دارای پروتز کاملاً امکانپذیر است و در واقع برای زنان بالای ۴۰ سال با هر نوع سینه (طبیعی یا دارای پروتز ) توصیه میشود. ماموگرافی، بهترین روش برای تشخیص زودهنگام تودهها و تغییرات غیرطبیعی در بافت پستان است.
تنها نکته این است که دستگاه ماموگرافی باید توسط کارشناس یا رادیولوژیستی اداره شود که تجربهٔ کار با بیماران دارای پروتز دارد. در این شرایط، فشردگی (compression) سینه با دقت تنظیم میشود تا هم پروتز آسیب نبیند و هم بافت طبیعی سینه بهخوبی در تصویر دیده شود.
در صورتیکه نیاز به مشاوره تخصصی در رابطه با عمل پروتز سینه را دارید، اطلاعات خود را در فرم زیر وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم
آیا پروتز سینه روی ماموگرافی اثر میگذارد؟
پروتز سینه میتواند روی نحوهٔ انجام و تا حدودی بر کیفیت نتایج ماموگرافی بعد از پروتز سینه اثر بگذارد. پروتز معمولاً در جلوی عضلهٔ سینه (subglandular) یا پشت آن (subpectoral) قرار دارد. در هر دو حالت، جسم سیلیکونی یا سالینِ پروتز در تصویر ایکسری به صورت تودهای سفید و متراکم دیده میشود که ممکن است دید بافت سینه را تا حدی بپوشاند.
این موضوع بهویژه در نواحی پشت یا اطراف پروتز اهمیت دارد زیرا تومورهای بسیار کوچک احتمال دارد در زیر سایهٔ پروتز پنهان شوند. به همین دلیل، متخصص رادیولوژی از روشهای خاصی مثل Eklund technique (یا همان “Displacement views”) استفاده میکند تا بافت واقعی سینه بدون تداخل تصویر پروتز بهخوبی نمایان شود.
تأثیر پروتز بر کیفیت تصاویر ماموگرافی
پروتزهای سیلیکونی چگالی بالاتری نسبت به بافت سینه دارند، بنابراین در تصویر ماموگرافی سفیدتر و متراکمتر دیده میشوند. این مسئله ممکن است بخشهایی از بافت طبیعی را بپوشاند و تشخیص توده یا کلسیفیکاسیونهای ریز را دشوارتر کند.
با این حال، فناوریهای جدید ماموگرافی دیجیتال و توموسنتز سهبعدی (3D mammography) تا حد زیادی این مشکل را برطرف کردهاند. در این روش، تصاویر از زوایای مختلف گرفته میشود و نرمافزار بازسازی سهبعدی به رادیولوژیست اجازه میدهد تا هر لایه از بافت را به صورت جداگانه بررسی کند. نتیجه، افزایش دقت در تشخیص مخصوصاً در سینههای دارای پروتز و سینههای متراکم است.
نحوه انجام ماموگرافی در سینههای دارای پروتز
در زنان دارای پروتز، روش کلاسیک ماموگرافی با کمی تغییر انجام میشود تا پروتز آسیبی نبیند و تصویر دقیقتری از بافت سینه بهدست آید. مراحل به طور خلاصه اما دقیق عبارتاند از:
گام اول: اطلاع به پرسنل تصویربرداری
پیش از شروع، حتماً باید تکنسین یا پزشک را از وجود پروتز مطلع کنید. این اطلاعات در تعیین روش فشردگی و زاویههای عکس بسیار مؤثر است.
گام دوم: استفاده از تکنیک Eklund (Displacement views)
در این تکنیک تخصصی، پروتز با دقت به سمت قفسهٔ سینه به عقب فشار داده میشود، در حالیکه بافت طبیعی سینه به سمت جلو کشیده شده و جداگانه فشرده میشود. این کار به تصویربرداری از حداکثر بافت واقعی پستان کمک میکند بدون آنکه فشار مستقیمی به پروتز وارد شود.
در این روش معمولاً به جای چهار عکس استاندارد (دو عکس از هر سینه)، بین هشت تا ده عکس گرفته میشود تا پوشش کاملتری از نواحی اطراف پروتز به دست آید.
گام سوم: کنترل فشار و زاویهها
در ماموگرافی سینههای دارای پروتز، میزان فشردگی کمتر از حالت عادی است؛ به همین دلیل بیماران معمولاً درد یا فشار کمتری احساس میکنند. در مقابل، برای جبران کاهش فشردگی، ممکن است تصاویر بیشتری از زوایای مختلف گرفته شود.
گام چهارم: بررسی نهایی و مقایسه با تصاویر قبلی
رادیولوژیست تصاویر را با ماموگرافیهای قبلی مقایسه میکند تا تغییرات احتمالی در بافت یا محل قرارگیری پروتز را ارزیابی نماید.
آیا ماموگرافی به پروتز سینه آسیب میرساند؟
در صورت انجام صحیح، ماموگرافی هیچ آسیبی به پروتز سینه وارد نمیکند. خطر پارگی یا سوراخ شدن پروتز بسیار نادر است، زیرا میزان فشاری که در ماموگرافی وارد میشود توسط استانداردهای بینالمللی تعیین شده و کاملاً ایمن است.
در مواردی که بیمار درد یا ناراحتی خاصی حس کند، میتواند به تکنسین اطلاع دهد تا فشار بهطور دستی تنظیم شود.
آیا ماموگرافی باعث جابهجایی پروتز سینه میشود؟
خیر، فشاری که در ماموگرافی وارد میشود خفیف و کنترلشده است و باعث حرکت یا جابهجایی پروتز نخواهد شد. پروتزها معمولاً توسط کپسولی از بافت فیبروزی در جای خود ثابت شدهاند. تنها در مواردی که بهتازگی (کمتر از ۶ ماه) عمل جراحی انجام شده باشد، توصیه میشود تا زمان ترمیم کامل بافت، انجام ماموگرافی بهتعویق بیفتد مگر اینکه علت پزشکی فوری وجود داشته باشد.
انقباض کپسولی پروتز سینه و نحوه درمان آن
جایگزینهای ماموگرافی در زنان دارای پروتز
اگر ماموگرافی به هر دلیل نتیجهای واضح فراهم نکند، پزشک ممکن است از روشهای تکمیلی استفاده کند:
- سونوگرافی پستان: برای بررسی کیستها یا تودههای قابل لمس، روش ساده و بدون اشعه است.
- MRI پستان: در زنان دارای پروتز، برای تشخیص پارگی یا نشت سیلیکون بسیار دقیق است و گاهی به عنوان روش مکمل ماموگرافی توصیه میشود.
- توموسنتز سهبعدی: همانگونه که گفته شد، دقت بالایی در شناسایی ضایعات پنهان پشت پروتز دارد.
نکات مهم قبل از انجام ماموگرافی با پروتز
- به مرکز معتبر مراجعه کنید؛ مخصوصاً مرکزی که تجربهٔ تصویربرداری از سینههای دارای پروتز را دارد.
- اطلاعات دقیق از نوع پروتز (سیلیکونی یا سالین، محل قرارگیری، زمان جراحی) را به پزشک خود بدهید.
- از ماموگرافیهای قبلی خود نسخهای نگهدارید تا برای مقایسه سالهای بعد مورد استفاده قرار گیرد.
- در دورههای منظم غربالگری شرکت کنید؛ وجود پروتز به معنی بینیازی از غربالگری نیست.
جمعبندی
در مجموع، تأثیر پروتز سینه بر ماموگرافی بیشتر در کاهش اندک وضوح بعضی از نواحی تصویر است و نه در ناتوانی کامل روش. امروزه با پیشرفت تکنیکهای تصویربرداری و مهارت متخصصان، زنان دارای پروتز نیز میتوانند با اطمینان از دقت و ایمنی نتایج از این روش استفاده کنند.
ماموگرافی همچنان مؤثرترین ابزار تشخیص زودهنگام سرطان پستان شناخته میشود و انجام آن نباید بهدلیل وجود پروتز بهتعویق افتد. تنها کافی است مرکز تخصصی و رادیولوژیست با تجربه در زمینهٔ ماموگرافی در سینههای دارای پروتز را انتخاب کنید تا بررسیای ایمن، دقیق و بدون استرس داشته باشید.